استاد راهنما: حجت الاسلام و المسلمین آقای دکتر ابراهیم نیک صفت
محقق: الهه پرتویان (۱۴۰۴/۵/۱۵)
چکیده
مشاوره يكي از مهمترين ابزارهاي ارتقاي سلامت روان و بهبود كيفيت زندگي انسانها است كه در نظامهاي فكري مختلف، اصول و چارچوبهاي ويژهاي براي آن تعريف شده است. در اين ميان، دو رويكرد مهم، يعني تعاليم اسلامي و روانشناسي مثبت، هر يك با تكيه بر مباني خاص خود، معيارهايي را براي دستيابي به مشاوره مطلوب ارائه كردهاند. روانشناسي مثبت كه گاهي از آن با عنوان روانشناسي اسلامي نيز ياد ميشود، بر ارتقاي نقاط قوت، تابآوري، شادكامي و شكوفايي فردي تأكيد دارد و تلاش ميكند بهجاي تمركز بر آسيبهاي رواني، به پرورش استعدادها و ايجاد نگرش مثبت در زندگي بپردازد. در مقابل، اسلام با نگاهي جامع و معنوي به انسان، مشاوره را نهتنها ابزاري براي حل مشكلات فردي و اجتماعي، بلكه راهي براي هدايت، كمال و سعادت حقيقي در دنيا و آخرت ميداند. پژوهش حاضر با رويكردي تطبيقي، بايستههاي مشاوره مطلوب را در دو ديدگاه اسلام و روانشناسي مثبت مورد بررسي قرار داده و شباهتها و تفاوتهاي آنها را تحليل كرده است. يافتههاي اين مطالعه نشان ميدهد كه هر دو رويكرد بر اصولي همچون همدلي، احترام به مراجع، توجه به استعدادهاي دروني و تقويت معناي زندگي تأكيد دارند، اما تفاوتهايي در مباني، اهداف نهايي و شيوههاي راهنمايي وجود دارد. در حالي كه روانشناسي مثبت بر جنبههاي علمي و تجربي تأكيد دارد، اسلام با در نظر گرفتن ابعاد روحاني و اخلاقي، نگرشي فراتر از زندگي دنيوي و بعد مادي ارائه ميدهد. توجه به بعد روحاني انسان و خالق هستي، نه تها قدرت و انگيزه اي شگرفي به انسان مي دهد، بلكه نگرش و اهداف بلندي را در مقابل او قرار مي دهد كه موجب آرامش و توليد رفتارهاي صحيح تري در وي مي گردد. در نهايت، اين پژوهش پيشنهاد ميكند كه تركيب اين دو رويكرد ميتواند به تدوين الگويي جامعتر براي مشاوره مطلوب منجر شود كه هم به بهزيستي رواني و هم به تعالي معنوي افراد كمك كند.
کلیدواژه ها: مشاوره، منابع اسلامي، روانشناسي مثبتگرا، بايستههاي مشاوره، سلامت روان.